VAT

Jakie są granice odpowiedzialności za puste faktury, gdy Skarb Państwa nie doznał uszczuplenia?

komentarz do wyroku WSA w Białymstoku z 29.03.2023 r., I SA/Bk 483/22
Rzeczpospolita z 26.04.2023 r.

Fiskus nie może polować na podatników

Samo wystawienie faktury na coś, co nie podlega VAT, i brak jej korekty to za mało, żeby uznać ją za pustą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wydał ważny wyrok dotyczący tzw. pustych faktur i grożącej za ich wystawienie sankcji w VAT.

Błędna ocena

Sprawa dotyczyła podatnika, któremu fiskus zakwestionował rozliczenie VAT m.in. za grudzień 2018 r. i styczeń 2019 r. A chodziło o dwie faktury na kilka milionów złotych, dokumentujące transakcję sprzedaży nieruchomości. Była to działka zabudowana halą z częścią biurowo-socjalną, infrastrukturą i parkingiem. Podatnik w akcie notarialnym oświadczył, że nieruchomość nie stanowi przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części, i opodatkował sprzedaż VAT.

Tymczasem w ocenie urzędników faktycznie doszło do sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, która nie podlega ustawie o VAT. Sięgnęli po art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, mówiący, że gdy faktura wykazuje podatek, wystawca musi go zapłacić.

Podatnik był przekonany, że nie dokonał sprzedaży wyłączonej z VAT, ale nawet jeśli, to fiskus nie powinien stosować sankcji. I w tym zakresie białostocki WSA orzekł na jego korzyść. Co prawda potwierdził, że w sprawie doszło do sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, jednak w ocenie sądu samo wystawienie faktury dokumentującej czynność niepodlegającą VAT oraz brak korekty w tym zakresie nie jest wystarczającą podstawą do zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

WSA zauważył, że z decyzji fiskusa nie sposób się dowiedzieć, czy rzeczywiście doszło do uszczuplenia wpływów podatkowych. Zwłaszcza że jednocześnie urzędnicy zakwestionowali odliczenie ze spornych faktur u ich odbiorcy.

Tymczasem zdaniem WSA wydanie decyzji odmawiającej prawa do odliczenia podatku naliczonego z danej faktury, gdy nie doszło do jego uszczuplenia, uniemożliwia wydanie decyzji określającej podatek na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Sankcja to nie cep

WSA podkreślił, że zobowiązanie podatkowe na podstawie spornej normy nie powinno stanowić źródła dodatkowych wpływów podatkowych. Powinno jedynie rekompensować ewentualne ich uszczuplenie spowodowane odliczeniem przez odbiorcę faktury. Jest ono zatem uzależnione od tego, czy rzeczywiście doszło do uszczuplenia wpływów podatkowych.

Co istotne, zdaniem sądu przestrzeganie zasady neutralności jest powinnością fiskusa. Dlatego jego obowiązkiem jest także wykazanie, że zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT nie pozostaje z nią w sprzeczności. Wyrok nie jest prawomocny.

Wróć